पोल्याण्डमा उद्यमी बन्ने चाहना र कानुनी मर्यादा: ‘दर्ता नगरेको व्यवसाय’ सम्बन्धी एक विस्तृत जानकारी

February 4, 2026 polandnepal 0 Comments

पोल्याण्डमा उद्यमी बन्ने चाहना र कानुनी मर्यादा: ‘दर्ता नगरेको व्यवसाय’ सम्बन्धी एक विस्तृत जानकारी

१. पोल्याण्डको आर्थिक विकासमा विदेशीहरूको योगदान

पोल्याण्ड यतिबेला युरोपको एउटा गतिशील आर्थिक केन्द्रको रूपमा स्थापित छ। यस विकासमा स्थानीय नागरिकसँगै नेपाली लगायतका विदेशी श्रमशक्तिको पनि ठूलो हात छ। धेरैजसो विदेशीहरू यहाँको उत्पादन र सेवा क्षेत्रमा व्यावसायिक रूपमा आवद्ध छन्। कामको सिलसिलामा आफ्नो अतिरिक्त समय र सीपलाई सदुपयोग गर्दै सानो स्तरको आर्थिक गतिविधिमा संलग्न हुने चाहना राख्नु एउटा सकारात्मक उद्यमशीलताको सोच हो। पोलिश कानुनले यस्तो उद्यमशीलतालाई सम्मान गर्दै ‘दर्ता नगरेको व्यवसाय’ (Działalność Nierejestrowana) को एउटा सुन्दर कानुनी ढोका खोलिदिएको छ। Poland मा बस्ने विदेशीहरू (non-Polish citizens) ले जागिरसँगै सानो अतिरिक्त कमाइ (side hustle) गर्न चाहन्छन् – जस्तै अनलाइन फ्रिल्यान्स, ट्यूशन, हस्तकला बेच्ने, पुरानो सामान बेच्ने वा सानो सेवा दिने। यसका लागि Poland को कानूनले दर्ता नगरेको व्यवसाय (działalność nierejestrowana) को सुविधा दिएको छ।

यो भनेको: कम्पनी दर्ता (CEIDG) नगरी, ZUS अनिवार्य नतिरी सानो कमाइ गर्न मिल्ने तरिका हो। तर यो सबै विदेशीहरूका लागि स्वतः मिल्दैन – २०२५ जुन १ देखि नियम कडा भएको छ।

२. ‘दर्ता नगरेको व्यवसाय’ को अवधारणा र उद्देश्य

यो व्यवस्था विशेष गरी ती व्यक्तिहरूका लागि हो जो व्यवसायको सुरुवाती चरणमा छन् वा जसको आर्थिक कारोबार धेरै सानो छ। यसको मुख्य उद्देश्य साना उद्यमीहरूलाई प्रशासनिक झन्झट र सुरुवाती आर्थिक भार (ZUS जस्ता करहरू) बाट जोगाएर उनीहरूलाई आत्मनिर्भर बनाउनु हो। यसले गर्दा व्यक्तिले कानुनी दायराभित्रै रहेर आफ्नो सीप परीक्षण गर्न पाउँछ। Poland मा सानो स्तरको कमाइका लागि unregistered company को अवधारणा कानूनमा छ। यसको आधिकारिक नाम हो Działalność nierejestrowana Działalność nierejestrowana पोल्यान्डको Enterprise Law (Prawo przedsiębiorców) अन्तर्गत अनुमति गरिएकोछ। र्ता नगरेको व्यवसाय भनेको के हो?

यो सानो र अनियमित (occasional) आर्थिक काम हो जसमा:

कर मात्र तिर्नु पर्छ (वार्षिक PIT-36 फारममा)।
यसले व्यक्तिलाई सीधै CEIDG मा दर्ता नगरी सानो आर्थिक गतिविधि संचालन गर्न दिन्छ। तर यसका कडाइका नियम र सर्तहरू छन्।

CEIDG मा कम्पनी दर्ता गर्नु पर्दैन।

ZUS अनिवार्य तिर्नु पर्दैन (स्वैच्छिक मात्र)।

👇 मुख्य नियमहरू:

Income limit: अस्थायी आर्थिक गतिविधिको आम्दानीले मासिक न्यूनतम वेजको 75% भन्दा बढी हुन हुँदैन। यदि यो सीमा नाघ्यो भने तत्काल JDG दर्ता अनिवार्य हुन्छ।
Simple activity: only small services/goods not requiring licenses.
Record keeping: income र transaction को simple असंरक्षण (no complex accounting)
No formal company: CEIDG मा दर्ता आवश्यक छैन, तैपनि tax rules apply गर्छ।

तर सबै legal हुनको लागि “legal right to conduct business” चाहिन्छ। यसले कुनै पनि व्यक्ति लाई स्वतः यो अधिकार दिन्दैन।

३. २०२६ को नयाँ प्रावधान: त्रैमासिक गणनाको सरलता

समयको परिवर्तन र आर्थिक वृद्धिलाई मध्यनजर गर्दै पोलिश सरकारले २०२६ देखि यसको सीमा निर्धारणमा केही परिमार्जन गरेको छ। अब आम्दानीको गणना मासिक नभई त्रैमासिक (Quarterly) रूपमा गरिन्छ, जसले गर्दा उद्यमीलाई आफ्नो कामको योजना बनाउन अझ सहज भएको छ।

आम्दानीको सीमा: न्यूनतम ज्यालाको २२५% (पुरानो महिनाको ७५% × ३ महिना = २२५%) । सम्म प्रति ३ महिनामा आम्दानी गर्न सकिन्छ। सन् २०२६ को तथ्याङ्क अनुसार यो रकम करिब १०,८१३.५० PLN हुन आउँछ।
अनुगमनको महत्व: यो सीमा नाघ्नु भनेको तपाईंको व्यवसाय अब ‘सानो’ रहेन र तपाईं पूर्ण रूपमा कम्पनी दर्ता गर्न सक्षम हुनुभयो भन्ने संकेत हो। त्यसैले, सीमा नाघेको ७ दिनभित्र कम्पनी दर्ता (CEIDG) गर्नु एउटा जिम्मेवार उद्यमीको कर्तव्य हो।

४. विदेशी नागरिकका लागि विशेष कानुनी प्रावधान

पोल्याण्डमा विदेशीहरूको बसाइ र काम गर्ने अधिकार विभिन्न प्रकारका अनुमति पत्र (Residence Permits) मा निर्भर गर्दछ। पोलिश कानुनको सम्मान गर्नु र आफ्नो अनुमति पत्रको सीमाभित्र रहनु सबैको दायित्व हो।

व्यवसाय गर्न पाउने वर्ग: स्थायी निवासी (Permanent Residence), ईयू ब्लू कार्ड धारक, र पोलिश नागरिकका परिवारका सदस्यहरूलाई पोलिश नागरिक सरह व्यवसाय गर्ने पूर्ण अधिकार छ।
जागिरमा आधारित अनुमति पत्र (Work-based TRC): यदि तपाईंको बसाइको अनुमति केवल एउटा निश्चित रोजगारदाताकोमा काम गर्नका लागि मात्र जारी गरिएको हो भने, तपाईंको पहिलो प्राथमिकता सोही सम्झौताको पालना गर्नु हुनुपर्छ। यस्तो अवस्थामा ‘साइड बिजनेस’ सुरु गर्नुअघि आफ्नो कानुनी स्थितिको पुनरावलोकन गर्नु र आवश्यक परेमा सम्बन्धित निकायबाट थप अनुमति लिनु बुद्धिमानी हुन्छ। कसले यो गर्न पाउँछ? (विदेशीहरूका लागि मुख्य नियम)
यो सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा हो। २०२५ जुन १ देखि विदेशीहरूका लागि नियम परिवर्तन भयो। अब केवल कानुनी बसोबास (residence permit) भए पुग्दैन – व्यवसाय सञ्चालन गर्ने अधिकार (self-employment/business right) चाहिन्छ पूर्ण रूपमा मिल्छ (यी स्थिति भएका विदेशीहरूले):
Permanent Residence (PR / Zezwolenie na pobyt stały) भएका।
EU long-term resident permit।
EU Blue Card (उच्च दक्ष कामदार)।
Polish नागरिकसँग विवाह वा परिवार पुनर्मिलनमा आधारित temporary residence।
Refugee status, humanitarian protection, tolerated stay।
Pole’s Card holders।
EU/EEA/Swiss/US नागरिकहरू।
Ukraine बाट आएका विशेष PESEL भएका (केही केसमा समयावधि अनुसार)।
Unregistered business र कानूनी अधिकार: मुख्य सर्त
सबै भन्दा महत्त्वपूर्ण मुद्दा:
👉 सिर्फ legal residence हुँदैन भने business चलाउन स्वतः अधिकार छैन।
👉 Działalność nierejestrowana को लागि पहिले से legally entitled हुनु पर्ने छ जुन Poland कानूनी ढाँचामा कुन व्यक्ति JDG खोल्न सक्छ भन्ने criteria अनुसार हुन्छ।
सरकारी व्याख्या यसो भन्छ:
Unregistered business activity is permitted only for foreigners who are entitled to establish a registered sole proprietorship (JDG) under Polish law.
👉 यसको अर्थ:
अगर तपाईं Poland मा legal self-employment right पाउनुहुन्न भने,
तपाईंले unregistered business गर्न *कानुनी अधिकार पाउनै सक्नुहुन्न।
धेरैजसो मिल्दैन (वा सीमित):
सामान्य Temporary Residence Card (TRC / Karta pobytu czasowego) जसमा work permit वा zezwolenie na pracę आधारित छ – यो जागिर (employment) का लागि मात्र हो, स्व-रोजगार/व्यवसायका लागि होइन।
Dependent TRC (परिवारमा निर्भर)।
Student TRC (विद्यार्थी) – पार्ट-टाइम जागिर केही मिल्छ, तर व्यवसाय हुँदैन।
विदेशीहरूका लागि सत्य: धेरै विदेशीहरूको TRC work permit मा आधारित हुन्छ। यसले जागिर गर्न मिल्छ, तर दर्ता नगरेको व्यवसाय (वा पूर्ण कम्पनी) गर्न मिल्दैन।

TRC / PR र काम गर्ने अधिकार (Right to Work)

Poland मा residence permit (TRC) हुनु बसोबास को अधिकार दिन्छ, तर काम गर्ने अधिकार (employment / business) अलग नियम हो।

सरकारी स्रोत भन्छ:

कुरा यसमा निर्भर गर्छ TRC decision मा “OK for work” note छ वा छैन।
TRC मा काम गर्ने अधिकार नभए work permit या employer sponsored document चाहिन्छ।

लाइगेलिजेशन विश्लेष

Work permit छुट्याइदिने provision ले मात्र कामको अनुमति देखाउँछ,
तर स्वतः unlimited labour market access दिने होइन।

👉 यसले भनेको के?

TRC मा “work permission” नभए, तपाईंलाई employer या permit को आधारमा मात्र काम मिल्छ।
त्यसैले TRC मात्रले independent self-employment या business अधिकार validate गर्दैन।

५. कर दायित्व र पारदर्शिता

एक जिम्मेवार नागरिक वा निवासीको रूपमा राज्यलाई कर तिर्नु हाम्रो नैतिक र कानुनी जिम्मेवारी हो। ‘दर्ता नगरेको व्यवसाय’ करमुक्त भने होइन। यसबाट हुने आम्दानीलाई वार्षिक कर विवरण (PIT-36) मा समावेश गर्नुपर्छ। यसले तपाईंको आम्दानीलाई कानुनी र पारदर्शी बनाउँछ, जसले भविष्यमा तपाईंको बसाइ नवीकरण वा अन्य कानुनी प्रक्रियामा सकारात्मक प्रभाव पार्दछ।

६. हिसाब-किताबको महत्व (Revenue Register)

आफ्नो आर्थिक कारोबारलाई व्यवस्थित राख्न एउटा सरल रेकर्ड राख्नुपर्छ। यसमा बिक्री गरिएको सेवा वा वस्तुको मिति र रकम स्पष्ट उल्लेख हुनुपर्छ। यसले तपाईंलाई आफ्नो आम्दानी सीमाभित्र छ कि छैन भनेर थाहा पाउन मद्दत गर्छ र सरकारी निकायले मागेको खण्डमा तपाईंको इमानदारी प्रमाणित गर्छ।

७. कस्ता कामहरू गर्न उपयुक्त हुन्छ?

यो व्यवस्था अन्तर्गत लाइसेन्स नचाहिने साधारण सेवाहरू जस्तै:

अनलाइन परामर्श र डिजाइन: सफ्टवेयर, ग्राफिक्स, वा अनुवाद सेवा।
शिक्षा र प्रशिक्षण: भाषा सिकाउने वा ट्युसन।
सिर्जनात्मक कार्य: हस्तकलाका सामानहरूको उत्पादन र बिक्री।

८. जोखिम र सुरक्षाका उपायहरू

कुनै पनि काम सुरु गर्दा त्यसका कानुनी पक्षहरू बुझ्नु नै सबैभन्दा ठूलो सुरक्षा हो। १. आफ्नो ‘Decision’ पत्रमा भएका सर्तहरू ध्यानपूर्वक पढ्नुहोस्। २. आम्दानीको सीमालाई कडाइका साथ पालना गर्नुहोस्। ३. कुनै पनि अन्योल भएमा व्यावसायिक कानुनी सल्लाहकार वा इमिग्रेसन अफिसको मद्दत लिनुहोस्।

९. पोलिश समाज र नियमको सम्मान

पोल्याण्ड एउटा नियम र पद्धतिमा चल्ने देश हो। यहाँको कानुनको विरोध गर्नु भन्दा पनि त्यसलाई बुझेर अगाडि बढ्नु नै हाम्रो सफलताको साँचो हो। कानुनी मर्यादाभित्र रहेर गरिने सानो कामले पनि तपाईंलाई समाजमा प्रतिष्ठित बनाउँछ र तपाईंको भविष्य सुरक्षित गर्छ।

१०. निष्कर्ष: सुरक्षित उद्यमशीलताको बाटो

‘दर्ता नगरेको व्यवसाय’ पोल्याण्डमा आफ्नै खुट्टामा उभिन चाहनेहरूका लागि एउटा कानुनी उपहार हो। यसलाई सही तरिकाले प्रयोग गर्दा यसले तपाईंको आर्थिक स्तर मात्र उकास्दैन, बरु तपाईंलाई पोलिश समाजको एउटा जिम्मेवार र सफल सदस्यको रूपमा स्थापित गराउँछ। आफ्नो अधिकार र कर्तव्यको सन्तुलन नै सुखी र सफल बसाइको आधार हो।

नोट: यो जानकारी केवल शैक्षिक उद्देश्यका लागि तयार पारिएको हो। कुनै पनि आर्थिक गतिविधि सुरु गर्नुअघि आधिकारिक सरकारी पोर्टल Biznes.gov.pl बाट ताजा जानकारी लिनुहुन अनुरोध गरिन्छ।