शक्ति, पतन र न्यायको कठघरामा Zbigniew Ziobro

पोल्याण्डको राजनीतिमा विगत एक दशकदेखि सर्वशक्तिशाली’ मानिएका पूर्व न्याय मन्त्री तथा महाअभियोजक Zbigniew Ziobro विरुद्ध युरोपियन पक्राउ पुर्जी (European Arrest Warrant – ENA) जारी भएको छ। शक्तिको चरम दुरुपयोग, राज्यकोषको हिनामिना र नागरिकको गोपनीयता हनन गरेको गम्भीर आरोप लागेका Ziobro हाल फरार छन्। उनलाई पक्रन इन्टरपोल र युरोपोलले युरोपभरि ‘जाल’ फिँजाएका छन्।

हिजो अरूका विरुद्ध पक्राउ पुर्जी काट्ने र न्यायपालिकालाई आफ्नो मुठीमा राख्ने Ziobro आज आफैँ कानुनको भगौडा सूचीमा परेपछि यसलाई पोल्याण्डको लोकतन्त्र पुनर्जागरणको सबैभन्दा ठूलो घटना मानिएको छ।

न्याय कोष (Fundusz Sprawiedliwości) को ‘कालो’ कथा

Ziobro को पतनको मुख्य कडी बन्यो— Fundusz Sprawiedliwości (न्याय कोष)। यो कोष खासमा अपराधबाट पीडित भएका व्यक्तिहरू, महिला र असहायहरूलाई आर्थिक तथा कानुनी सहायता दिन स्थापना गरिएको थियो। तर, अनुसन्धानले देखाएको छ कि Ziobro ले यसलाई आफ्नो राजनीतिक दल Suwerenna Polska को निजी ढुकुटी जस्तै प्रयोग गरे।

• राजनीतिक चन्दा: कोषको अर्बौँ ज्लोटी (पोलिश मुद्रा) पीडितका लागि नभई Ziobro निकटका संस्थाहरू र चुनावी प्रचारप्रसारमा खर्च गरियो।
• पेगासस जासुसी: नागरिकहरूको फोन ट्याप गर्न प्रयोग गरिने इजरायली जासुसी सफ्टवेयर Pegasus खरिद गर्न यही कोषबाट अवैध रूपमा रकम निकालिएको पुष्टि भएको छ।

२६ गम्भीर अभियोग र फरारको रहस्य

पोल्याण्डको राष्ट्रिय अभियोजन कार्यालय (Prokuratura Krajowa) ले Ziobro विरुद्ध २६ वटा गम्भीर आपराधिक बुँदामा मुद्दा दायर गरेको छ। जसमा शक्तिको दुरुपयोग (Przekroczenie uprawnień), राज्यलाई आर्थिक क्षति पुर्‍याएको र संगठित रूपमा भ्रष्ट क्रियाकलाप चलाएको आरोपहरू छन्।

वारसाको Mokotów जिल्ला अदालतले उनलाई हिरासतमा राख्न आदेश दिएलगत्तै Ziobro सार्वजनिक जीवनबाट गायब भएका थिए। उनले आफूलाई अन्ननलीको क्यान्सर (Nowotwór przełyku) भएको दाबी गर्दै अनुसन्धानमा उपस्थित हुन अस्वीकार गरे। तर, सरकारी चिकित्सा बोर्डले उनको स्वास्थ्य अवस्था अनुसन्धान छल्ने बहाना मात्र भएको प्रतिवेदन दिएपछि अदालतले उनलाई फरार अभियुक्त घोषित गरेको हो।

युरोपियन पक्राउ पुर्जी (ENA) को अर्थ

अब Ziobro पोल्याण्डमा मात्र होइन, युरोपियन युनियन (EU) का २७ वटै सदस्य राष्ट्रहरूका लागि ‘मोस्ट वान्टेड’ व्यक्ति बनेका छन्। १. उनले अब जर्मनी, फ्रान्स वा इटाली जस्ता देशमा शरण लिन पाउने छैनन्। २. उनी जहाँ भेटिए पनि त्यहाँको स्थानीय प्रहरीले उनलाई तत्काल गिरफ्तार गरी ४८ घण्टाभित्र पोल्याण्डमा सुपुर्दगी (Ekstradycja) गर्नुपर्नेछ।

डोनाल्ड टस्कको ‘जवाफदेहिता’ (Rozliczenia) अभियान

वर्तमान प्रधानमन्त्री Donald Tusk ले सत्ता सम्हालेलगत्तै सुरु गरेको Rozliczenia (जवाफदेहिता) अभियानको यो सबैभन्दा ठूलो सफलता हो। टस्क सरकारको यो कदमले पोल्याण्डमा ‘कानुनको शासन’ (Rządy prawa) पुनः स्थापना भएको र कोही पनि कानुनभन्दा माथि नरहेको सन्देश विश्व समुदायमा पुगेको छ।

Ziobro को कार्यकालमा पोल्याण्ड र युरोपियन युनियनबीच न्यायपालिकाको स्वतन्त्रतालाई लिएर ठूलो तिक्तता थियो। अहिले Ziobro विरुद्धको यो कारबाहीलाई युरोपियन युनियनले पनि सकारात्मक रूपमा हेरेको छ, जसले गर्दा पोल्याण्डको अन्तर्राष्ट्रिय साख र रोकिएको वैदेशिक सहायता पुनः सुचारु हुने बाटो खुलेको छ।

Zbigniew Ziobro को यो नाटकीय पतनले एउटै कुरा प्रमाणित गरेको छ— लोकतन्त्रमा जनताको करबाट संकलित रकम र राज्यको शक्ति व्यक्तिगत स्वार्थमा प्रयोग गर्नेको भविष्य सधैँ अनिश्चित हुन्छ। कुनै समय न्यायालयका सर्वेसर्वा रहेका व्यक्ति आज आफैँ न्यायको कठघराबाट भाग्नुले राजनीतिक नेतृत्वको नैतिक पतनको पराकाष्ठा देखाउँछ।