क्राको प्रदूषित शहरहरूमा अगाडि उक्लियो
पोल्यान्डको ऐतिहासिक तथा पर्यटकीय शहर क्राको सन् २०२६ को जनवरीमा विश्वका सबैभन्दा प्रदूषित शहरहरूमध्ये एक स्थानमा उक्लिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय हावा गुणस्तर निगरानी संस्थाहरूका अनुसार हाल क्राकोको वायु गुणस्तर सूचकाङ्क (AQI) “धेरै अस्वस्थ” स्तरमा पुगेको छ, जहाँ सूक्ष्म कण PM2.5 को मात्रा अत्यधिक मापन गरिएको छ। यस अवस्थाले शहरका बासिन्दा मात्र होइन, पर्यटक र अस्थायी रूपमा बसोबास गर्ने विदेशी समुदायलाई समेत गम्भीर असर पुर्याइरहेको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार क्राकोमा हिउँद याममा प्रदूषण बढ्नुको मुख्य कारण वरपरका क्षेत्रमा कोइला तथा काठ जलाएर गरिने घरायसी तापन प्रणाली, कमजोर हावा परिसञ्चालन, चिसो मौसम र भू–भौगोलिक अवस्थाले प्रदूषित हावालाई शहरभित्रै थुन्नु हो। यद्यपि क्राको शहरभित्र सॉलिड फ्युल (कठोर इन्धन) प्रयोगमा प्रतिबन्ध लगाइएको छ, तर वरपरका नगर र गाउँबाट आउने धुवाँले शहरको हावालाई अझै प्रदूषित बनाइरहेको छ।
हालको प्रदूषण स्तरले विशेषगरी बालबालिका, वृद्धवृद्धा, गर्भवती महिला तथा फोक्सो र मुटुसम्बन्धी समस्या भएका व्यक्तिहरूलाई उच्च जोखिममा पारेको छ। स्वास्थ्य विज्ञहरूले यस्तो अवस्थामा अनावश्यक रूपमा बाहिर ननिस्कन, बाहिर निस्कँदा FFP2 वा KN95 मास्क प्रयोग गर्न, र सम्भव भएसम्म घरभित्रै बस्न सुझाव दिएका छन्। विद्यालय, अस्पताल तथा संवेदनशील समूहका लागि थप सतर्कता अपनाउन स्थानीय निकायले आग्रह गरेको छ।
क्राको सहरले विगत केही वर्षदेखि वायु प्रदूषण नियन्त्रणका लागि महत्वपूर्ण कदमहरू चालेको भए पनि, हालको मौसमीय अवस्था र क्षेत्रीय प्रदूषणका कारण समस्या पुनः गम्भीर बनेको देखिन्छ। सार्वजनिक यातायात सुधार, विद्युतीय सवारी साधनको प्रयोग, नवीकरणीय ऊर्जामा लगानी र पुराना तापन प्रणाली हटाउने कार्यक्रमहरू दीर्घकालीन समाधानका रूपमा अघि सारिएका छन्। तर विशेषज्ञहरूका अनुसार यी प्रयासहरूको प्रभाव देखिन अझै समय लाग्नेछ।
समग्रमा, क्राकोको वायु प्रदूषण समस्या केवल स्थानीय विषय मात्र नभई क्षेत्रीय र अन्तर्राष्ट्रिय सरोकारको विषय बनेको छ। वातावरण संरक्षण, ऊर्जा रूपान्तरण र नागरिक सचेतनामा सामूहिक प्रयास नगरेसम्म यस्तो समस्या बारम्बार दोहोरिने चेतावनी विज्ञहरूले दिएका छन्। अहिलेको अवस्था क्राकोका बासिन्दा र नीतिनिर्माताका लागि गम्भीर चेतावनीका रूपमा लिइएको छ।
